ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ

 ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ

Το ιστολόγιο αυτό είναι μια μακροχρόνια, κοπιαστική και επίπονη έρευνα του διαχειριστή για τους μαχητές του’40, που έμειναν για πάντα εκτός των συνόρων.

Βασίζεται σε σπάνια ιστορικά ντοκουμέντα και μαρτυρίες από άτομα που έζησαν τα γεγονότα.

Επίσης βασίζεται σε επιτόπιες επισκέψεις στους τόπους που διαδραματίστηκαν τα πολεμικά γεγονότα του 1940-41.

Από την επιτόπια έρευνα στους τόπους που έχω ερευνήσει στη γειτονική Αλβανία, έχουν εντοπιστεί και αναγνωριστεί περί τους 150 πεσόντες και έχουν ενημερωθεί οι περισσότεροι συγγενείς τους.

Το φωτογραφικό υλικό που παραθέτω είναι από τους τόπους τιμής των πεσόντων και όπου υπάρχουν φωτογραφίες τους, αυτές τις έχω πάρει από τους συγγενείς τους με πολύ κόπο.

Επομένως το σύνολο του ιστολογίου αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του διαχειριστή και ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους χωρίς την άδειά του.

Η προειδοποίηση γίνεται γιατί τον τελευταίο καιρό διαπιστώθηκε εκτεταμένη χρησιμοποίηση του υλικού αυτού από τρίτους (κειμένου και φωτογραφιών) και στη συνέχεια αναδημοσίευση από άλλους χωρίς να γίνεται αναφορά στην πηγή προέλευσης όπως επιβάλλει η σχετική νομοθεσία και οι διεθνείς συμβάσεις για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας.

O εορτασμός της 70ης επετείου του ΟΧΙ στο χωριό Βουλιαράτι Αργυροκάστρου

Ο εορτασμός της 70^ης επετείου του ΟΧΙ στο χωριό Βουλιαράτι 

Με λαμπρότητα γιορτάστηκε  η 70^η επέτειος του ΟΧΙ στα μέρη που γράφτηκε το έπος του 1940.

Νωρίς το πρωϊ η Ελληνική πολιτεία δια του πρέσβη της Ελλάδος στα Τίρανα κατέθεσε στεφάνι στο στρατιωτικό κοιμητήριο της Κλεισούρας, που αναγνωρίστηκε πρόσφατα και στη συνέχεια στο χωριό Βουλιαράτι Αργυροκάστρου, εκεί που βρίσκεται το μοναδικό στρατιωτικό κοιμητήριο με αναγνωρισμένους πεσόντες, έγινε η κεντρική εκδήλωση για τους 8.000 μαχητές του’40 που έμειναν για πάντα στη γειτονική χώρα.Απ'αυτούς λίγοι έχουν ταφεί σε νεκροταφεία ή έχουν μεταφερθεί τα οστά τους σε χώρους εκκλησιών. Οι περισσότεροι είναι θαμμένοι κάπου κοντά στον τόπο τιμής. 

Η δοξολογία

Στην εκκλησία του Αγίου Αθανασίου που χρονολογείται από το 1584 χοροστάτησε ο Σεβασμιότατος μητροπολίτης Αργυροκάστρου κ.Δημήτριος. Πλήθος κόσμου από την Ελλάδα και την Ελληνική μειονότητα συμμετείχε στην εκδήλωση.

Μετά το τέλος της δοξολογίας σχηματίστηκε πομπή και όλοι κατευθύνθηκαν στο στρατιωτικό κοιμητήριο.

 

Η επιμνημόσυνη δέηση

Ακολούθησε η επιμνημόσυνη δέηση και το προσκλητήριο πεσόντων.

Συγκινητική ήταν η παρουσία των συγγενών των πεσόντων που αναπαύονται στο στρατιωτικό κοιμητήριο.

Παραβρέθηκαν  ο πρέσβης της Ελλάδος στα Τίρανα κ. Νικόλαος Πάζιος, ο Γενικός πρόξενος της Ελλάδος στο Αργυρόκαστρο κ. Ιωάννης Ριζόπουλος, ο πρόεδρος του ΚΕΑΔ και βουλευτής κ. Ευάγγελος Ντούλες, ο ανεξάρτητος βουλευτής Βαγγέλης Τάβος, ο εκπρόσωπος της Βουλής των Ελλήνων, βουλευτής Ιωαννίνων του ΠΑΣΟΚ κ.Μιχάλης Παντούλας,  ο πρόεδρος της «ΟΜΟΝΟΙΑ» κ. Βασίλης Μπολάνος,ο ακόλουθος Αμυνας της Ελληνικής πρεσβείας στα Τίρανα. Παναγιώτης Φαραντάτος, η περιφερειάρχης Αργυροκάστρου κ.Μιμόζα Τσόμο, οι έπαρχοι της περιοχής, εκπρόσωποι από την Ελλάδα του Συνδέσμου Ιστορικών Συγγραφέων και της Ενωσης Ελλήνων Λογοτεχνών, οι συγγενείς των πεσόντων και εκπρόσωποι βορειοηπειρωτικών σωματείων και πολλοί άλλοι. Την Αλβανική κυβέρνηση εκπροσώπησε ο υπουργός Εργασίας κ. Σ. Ξέρας.

 Το μνημείο που βρίσκεται δίπλα απ’το ναό της Αγίας Σκέπης γέμισε από στεφάνια που κατέθεσαν:

Ο πρέσβης της Ελλάδος στα Τίρανα κ.Νικόλαος Πάζιος, ο Υπουργός Εργασίας της Αλβανίας κ.Σπύρος Ξέρας, ο  Ακόλουθος Αμυνας της Ελληνικής Πρεσβείας στα Τίρανα κ.Παναγιώτης Φαραντάτος, ο εκπρόσωπος της Βουλής των Ελλήνων και βουλευτής του ΠΑΣΟΚ κ.Μιχάλης Παντούλας, ο πρόεδρος του ΚΕΑΔ κ.Βαγγέλης Ντούλες, ο ανεξάρτητος βουλευτής Βαγγέλης Τάβος, η Περιφερειάρχης Αργυροκάστρου κ.Μιμόζα Τσόμο, ο Πρόεδρος της «ΟΜΟΝΟΙΑ» κ.Βασίλης Μπολάνος, ο Αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ.Γεώργιος Καψάλης, ο έπαρχος Ανω Δρόπολης Κων/νος Κώστας, ο εκπρόσωπος των συγγενών των πεσόντων στο Βουλιαράτι κ.Κων/νος Δερδεμέζης, ο εκπρόσωπος του Συνδέσμου Ιστορικών Συγγραφέων κ.Αγαθοκλής ο Παναγούλιας, ο Πρόεδρος της Ενωσης Ελλήνων λογοτεχνών κ.Ελευθέριος Τζόκας, ο εκπρόσωπος των συγγενών των Αρτινών πεσόντων στο Βοδίνο Δρόπολης κ.Ιωάννης Μπουραντάς, ο Πρόεδρος της νεολαίας βορειοηπειρωτών Θεοφάνης Καλυβιώτης, ο εκπρόσωπος της Χριστιανικής Φοιτητικής Δράσης Θεσσαλονίκης και μερικοί υποψήφίοι αυτοδιοικητικών συνδυασμών καθώς και οι μαθητές και δάσκαλοι του Βουλιαρατίου.




Ο πρέσβης της Ελλάδος στα Τίρανα Νικ. Πάζιος
κατέθεσε στεφάνι

  




Ο εκπρόσωπος του Συνδέσμου Ιστορικών Συγγραφέων

Αγαθοκλής Παναγούλιας κατέθεσε στεφάνι

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 


 

Ο Πρόεδρος της Ενωσης Ελλήνων Λογοτεχνών
Ελευθέριος Τζόκας κατέθεσε στεφάνι



Χαιρέτησε ο πρέσβης της Ελλάδος στα Τίρανα
κ.Νικόλαος Πάζιος ο οποίος διάβασε και το μήνυμα
της Πολιτικής ηγεσίας της Ελλάδος για την
ημέρα της επετείου.

Η μαθητική εκδήλωση

Η εκδήλωση στο στρατιωτικό κοιμητήριο έκλεισε με μαθητική εκδήλωση και τον Εθνικό ύμνο. Αξίζουν συγχαρητήρια στο εκπαιδευτικό προσωπικό των σχολείων του Βουλιαρατίου για την άρτια παρουσίαση και την επιλογή των ποιημάτων και των απαγγελιών που ήταν εμπνευσμένα από γεγονότα που διαδραματίστηκαν τον καιρό του πολέμου στον τόπο τους. Μερικά αποσπάσματα παρακολουθείστε εδώ:

Η δεξίωση
 

Στην κεντρική πλατεία του χωριού έγινε η δεξίωση για τους επισκέπτες και τους συγγενείς των πεσόντων.

 Η μουσική κομπανία των αδελφών Βέρδη έπαιξε ηπειρώτικα και πατριωτικά τραγούδια που τα χόρεψαν οι μαθήτριες του σχολείου ντυμένες με παραδοσιακές φορεσιές.

                                                             

Ολοι έφυγαν ενθουσιασμένοι και αναβαπτισμένοι, ανανέωσαν δε το ραντεβού  για τον επόμενο χρόνο.

Εκδηλώσεις για την 70^η επέτειο έγιναν και σε άλλα μέρη της Αλβανίας όπως στους Αγίους Σαράντα, στη Χειμάρρα και την Κορυτσά.

Εκδηλώσεις για 70η επέτειο του ΟΧΙ στο χωριό Βουλιαράτι Αργυροκάστρου

Εκδηλώσεις για την 70η επέτειο του ΟΧΙ στο χωριό Βουλιαράτι Αργυροκάστρου

Σε λίγες ημέρες θα γιορτάσουμε την 70η επέτειο του ΟΧΙ. Ας γυρίσουμε λοιπόν το ρολόι της μνήμης
 70 χρόνια πίσω και να θυμηθούμε εκείνους που έμειναν για πάντα στα βουνά της Αλβανίας. Χάρη στη θυσία τους  είμαστε εμείς σήμερα ελεύθεροι.

Αντιπροσωπεία των μελών του Δ.Σ  του Συνδέσμου Ιστορικών συγγραφέων και της Ενωσης Ελλήνων λογοτεχνών  μαζί με συγγενείς πεσόντων θα συμμετάσχει στις εκδηλώσεις μνήμης και τιμής που γίνονται στο χωριό Βουλιαράτι Αργυροκάστρου. 

Στο χωριό αυτό υπάρχει το μοναδικό στρατιωτικό κοιμητήριο με αναγνωρισμένους πεσόντες. Εδώ αναπαύονται 58 στρατιώτες, 1 αξιωματικός και ο για πολλά χρόνια συντηρητής του νεκροταφείου. Στα οστεοφυλάκιά του είναι πάνω από 200 άγνωστοι Ελληνες στρατιώτες που έχουν μεταφερθεί εδώ από γειτονικά μέρη.

Μερική άποψη του στρατιωτικού κοιμητηρίου πεσόντων στο Βουλιαράτι

Για τον τρόπο διατήρησης και ανάδειξης αυτού του μοναδικού στρατιωτικού κοιμητηρίου στην Αλβανία με αναγνωρισμένους πεσόντες ο αναγνώστης μπορεί να ανατρέξει σε προηγούμενες αναρτήσεις αυτού του ιστολογίου.

Αξίζει να το επισκεφθείτε και να ανάψετε το αγιοκέρι σας.

Αναγνωρισμένοι Μεσσήνιοι πεσόντες στη Νότια Αλβανία

ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΟΙ ΜΕΣΣΗΝΙΟΙ ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΣΤΗ ΝΟΤΙΑ ΑΛΒΑΝΙΑ

Εξι Μεσσήνιους μαχητές του’40 κρατά σφιχτά στα σπλάχνα της, 70 χρόνια η γη του Βουλιαρατίου Αργυροκάστρου. Το χωριό αυτό βρίσκεται 6 χιλιόμετρα μετά το μεθοριακό φυλάκιο της Κακαβιάς.
Όπως αναφέρω σε προηγούμενη ανάρτηση του ιστολογίου μου στο χωριό αυτό υπάρχει το μοναδικό Ελληνικό στρατιωτικό νεκροταφείο στην Αλβανία με αναγνωρισμένους πεσόντες του 1940-41. Στην ίδια ανάρτηση ο αναγνώστης μπορεί να ενημερωθεί για τον αξιοθαύμαστο τρόπο διατήρησης του νεκροταφείου αλλά και την ανάδειξη των άγνωστων για πολλά χρόνια πεσόντων.
Με πολύ δυσκολία έψαξα επί 3 και πλέον χρόνια και βρήκα τους περισσότερους συγγενείς των Μεσσήνιων πεσόντων και στις 28 Οκτωβρίου 2002 οργανώσαμε προσκηνυματική εκδρομή στον τόπο τιμής όπου για πρώτη φορά μετά από 62 χρόνια οι συγγενείς αντίκρισαν τους τάφους των πεσόντων.

28-10-2002. Η Πρώτη επίσκεψη συγγενών μετά από 62 χρόνια

 Παραθέτω τον κατάλογο των πεσόντων με σύντομο βιογραφικό και φωτογραφίες.

1.Βρυώνης ή Μπουρλάκος Διονύσιος του  Θεοδώρου.

Κυπαρισσία Μεσσηνίας

Στρατιώτης, 85^ου Συν/τος Πεζικού

Ημερομηνία αποβιώσεως 11-03-1941

 (Αναζητώ τους συγγενείς του)

2.Μαραμπέας Πέτρος του Ιωάννου

 Νεοχώρι (Λεύκτρου) Μεσσηνίας

Στρατιώτης της 113/5 Μονάδος

Ημερομηνία αποβιώσεως 8.01.1941

 

3.Μπεκιάρης Ιωάννης του Κων/νου

 Βελανιδιά Μεσσηνίας

Στρατιώτης  IV  Συν/τος Πυροβολικού 

Ημερομηνία αποβιώσεως  5.2.1941

4. Νάνος Παναγιώτης του Ιωάννου

Χαλκιά Τριφυλίας

Δεκανέας  IV Συν/τος Πυροβολικού

Ημερομηνία αποβιώσεως 10.1.1941

5.Τομαράς Χαράλαμπος του
Δημητρίου

Μεθώνη Μεσσηνίας

Στρατιώτης  IV Συν/τος Πυροβολικού

Ημερομηνία αποβιώσεως 28.01.1941

Το χωριό Μουζίνα (Μερική άποψη)

6.Κακαλέτρης Γεώργιος του Παναγιώτη

 Γιαννιτσάνικα Καλαμών

Στρατιώτης Α’ Υγειονομικού όρχου

Ημερομηνία αποβιώσεως 18.02.1941

Αφησε την τελευταία του πνοή στο 
χωριό Μουζίνα και το 1999 τα οστά του 
μεταφέρθηκαν σταοστεοφυλάκια του 
νεκροταφείου Βουλιαρατίου

(Αναζητώ τους συγγενείς του)

Η πρώτη επίσκεψη (28.10.2009) του γιού του πεσόντος Ιωαν.Νάνου στον τόπο τιμής. Μετά από 70 χρόνια αντίκρισε τον τάφο του πατέρα του που ποτέ δε γνώρισε.

Ενα προσκύνημα στα αιματοβαμμένα βουνά της Αλβανίας (2ο)

 Συνέχεια από το 1ο μέρος

Συνεχίζοντας την πορεία μας στα στενά της Κλεισούρας σταματήσαμε στη θέση Σαϊμόλα της περιοχής Ντραγκότι ή Δραγότι. Εδώ στο χώρο που δείχνει η επόμενη φωτογραφία  βρίσκεται ομαδικός τάφος περίπου 720 Ελλήνων μαχητών του’ 40.

Οι κάτοικοι χρόνια τώρα έχουν χαρακτηρίσει τον τόπο αυτό «ως άκαρπη γη» και δεν τον καλλιεργούν.

Στενά Κλεισούρας θέση Σαϊμόλα περιοχής Ντραγκότι ομαδικός τάφος πεσόντων.

Οι θαμμένοι εδώ περιμένουν 70 χρόνια να ενεργοποιηθεί η συμφωνία, να γίνει η εκταφή τους και να μεταφερθούν στο κοντινό νεκροταφείο της Κλεισούρας.

Συνεχίσαμε την πορεία μας προς το Τεπελένι και μετά από σύντομη παραμονή επιστρέψαμε στο Αργυρόκαστρο.

Το απόγευμα επισκεφθήκαμε το χωριό Κολώνια στην περιοχή Αργυροκάστρου. Στο χωριό αυτό την περίοδο του’40 λειτούργησε το Iva ορεινό χειρουργείο. Εψαξα για το συμπατριώτη μου Αναστάσιο Κλωνάρη και εντόπισα το ορεινό χειρουργείο, που άφησε την τελευταία του πνοή  τις 17.12.1940.

Βρήκα το κτίριο που λειτούργησε το νοσοκομείο αυτό και πήρα χρήσιμες πληροφορίες.

Χωριό Κολώνια Αργυροκάστρου. Το κτίριο στο οποίο λειτούργησε το IVa ορεινό χειρουργείο την  περίοδο του 1940.

Ο ηλικιωμένος κάτοικος του χωριού Κολώνια Fein Gratci που μου υπέδειξε το κτίριο που λειτούργησε ως νοσοκομείο την περίοδο του 1940

Συνεχίσαμε την πορεία μας για το ορεινό χωριό Γκολέμι. Εδώ άλλος ένας Ολύμπιος συμπατριώτης μου έμεινε για πάντα στο χωριό αυτό. Είναι ο Ζήσιμος Βασιλόπουλος απ’το χωριό Ροδινά της Ολυμπίας.

Χωριό Γκολέμι Αργυροκάστρου.Εδώ έμειναν για πάντα πάνω από 100 έλληνες μαχητές του΄40

Ο ήλιος άρχισε να χαμηλώνει και πήραμε το δρόμο της επιστροφής. Θα συνεχίζαμε την επομένη.

Ημέρα 3η

Την άλλη ημέρα ξεκινήσαμε νωρίς για τους Αγίους Σαράντα και καταλήξαμε στη Χειμάρρα. Περάσαμε μέσα απ’ τα χωριά Αγιος Βασίλειος, Μπόρσι, Πικέρασι και Κηπαρό. Αγναντέψαμε τη Σκουτάρα και τα υψώματα Μεσημέρι και το Βούνο.

Αυτά τα χώματα ποτίστηκαν με άφθονο αίμα Ελληνικό. Ο κατάλογος των πεσόντων μακρύς. Πάνω από 500 μαχητές του’ 40 έμειναν για πάντα σε τούτα τα χώματα. Τους περισσότερους τους θέρισαν τα ιταλικά αεροπλάνα. Κατάγονταν οι περισσότεροι απ’την Κορινθία, την Αχαϊα και την Ηλεία.

Στη Χειμάρρα επισκεφθήκαμε τους τάφους 6 μαχητών του’40, που βρίσκονται μέσα σ’ένα ελαιοπερίβολο και τους φροντίζει 70 χρόνια η ηλικιωμένη Χειμαρριώτισα Ερμιόνη Πρίγκου. Περιμένουν και αυτοί κάποιος απ’τους συγγενείς τους να τους επισκεφθεί και να ανάψει το αγιοκέρι του στον τάφο τους.

Γνωρίζω τα ονόματά τους και υποσχέθηκα ότι θα βρω και θα ενημερώσω τους συγγενείς τους. 

 

 
Μνημείο και τάφοι των πεσόντων στη θέση
Βάνοβα της Χειμάρρας.
Εδώ άφησαν την τελευταία του πνοή οι:
1.Στρ.Αλογογιάννης Παναγιώτης
2.Στρ.Προβατάς Ανδρέας
3.Στρ.Λαγός Ματθαίος
4.Στρ.Σελάς Δημήτριος
5.Στρ.Κτημαδάκης Νικ.; και
6.Στρ.Αγνώστου επωνύμου


Το απόγευμα της ίδιας ημέρας πήραμε το δρόμο της επιστροφής για την Ελλάδα. Καταλήξαμε το βράδυ στο Κομπότι της Αρτας. Τι σύμπτωση;. Εμεινα στην πλατεία Σκουφά φιλοξενούμενος στο σπίτι του φίλου Αποστόλη Μπρέντα. Εδώ έμεινε και ο πατέρας μου στις 27 Απριλίου 1941 γυρίζοντας με τα πόδια απ’το μέτωπο.

Την άλλη μέρα χωρίσαμε με το φίλο Αποστόλη αναβαπτισμένοι στην εθνική κολυμβήθρα. Κάναμε το χρέος μας.

Εγώ ακολούθησα το δρομολόγιο του πατέρα μου στο μέτωπο και εκείνος την πορεία των Αρτινών συμπατριωτών του, του 3/40 Συντάγματος Ευζώνων που έχει καταγράψει και θα παρουσιάσει σε βιβλίο.

Εδώ τελειώνει το οδοιπορικό μας και υποσχεθήκαμε ότι θα το επαναλάβουμε και σε άλλα μέρη

Ενα προσκύνημα στα αιματοβαμμένα βουνά της Αλβανίας (1ο)

Ένα προσκύνημα στα αιματοβαμμένα βουνά της Αλβανίας

…Εκεί που έζησε ο πατέρας μου 188 ημέρες πορείας θριάμβου και τρόμου...

Ημέρα 1η

Φέτος αρχές Ιουλίου μια πρόσκληση του Γενικού Προξένου της Ελλάδος στην Κορυτσά κ. Θεόδωρου Οικονόμου με οδήγησε για άλλη μια φορά στα χώματα της Αλβανίας.

Τούτη τη φορά με οδήγησε, εκεί που πολέμησε ο πατέρας μου μαζί με τους άλλους συμπολεμιστές του’40.

Πήγα ως ταπεινός προσκυνητής μαζί με δύο φίλους τον Απόστολο Μπρέντα απ’την Αρτα και τον ομογενή δημοσιογράφο και συγγραφέα Θανάση Ντίνο απ’το Αργυρόκαστρο.

Είχα μαζί μου το ημερολόγιο που τήρησαν οι δύο συμπολεμιστές του’ 40 Ηλίας Βασιλό-πουλος και Προκόπης Παναγούλιας απ’την Ολυμπία το οποίο εντόπισα στα χέρια του πρώτου μετά από 56 χρόνια.

Το επιμελήθηκα και το παρουσίασα το 2003 σε βιβλίο, προτού το εξαφανίσει ο αδηφάγος χρόνος.

Πρώτος σταθμός η Κορυτσά.
Συνάντησα τον κ. Πρόξενο και συζητήσαμε διάφορα θέματα, με κυρίαρχο την εκκρεμότητα της περισυλλογής  των οστών των Ελλήνων μαχητών του’40. Ένα θέμα που απασχολεί τους συγγενείς των πεσόντων και δε μπόρεσε η χώρα μας μετά από 70 χρόνια, να εκπληρώσει το χρέος της προς τα παιδιά της. Η διμερής συμφωνία που κυρώθηκε πέρυσι (Ν.3782/2009) παραμένει για διάφορους λόγους ανενεργός.

Αφήσαμε την Κορυτσά και με το ημερολόγιο στο χέρι και ένα λεπτομερή χάρτη της Αλβανίας ακολουθήσαμε το δρομολόγιο που έκανε ο πατέρας μου στον Αλβανικό χώρο από 7 Φεβρουαρίου 1941 μέχρι 27 Απριλίου του ιδίου έτους.

Εκείνος περπάτησε 73 ημέρες ενώ εμείς μόνο τρεις.

Περπατήσαμε σε δρόμους στενούς και δύσκολους, ανεβήκαμε σε υψώματα και δύσβατους τόπους.

Μετά από 70 χρόνια σε τούτα τα μέρη ο πόλεμος του’40 έχει αφήσει ακόμη τα ίχνη του.

Ολμοι, σφαίρες και πάσης φύσεως πολεμικό υλικό είναι γεμάτα τα υψώματα.

Την πρώτη ημέρα καλύψαμε τη διαδρομή από Κορυτσά ως την Πρεμετή, μέσα από χαράδρες, βουνά και τις πόλεις Ερσέκα, Λεσκοβίκι και Πρεμετή.

Η κωμόπολη Λεσκοβίκι

Εδώ άφησαν την τελευταία τους πνοή 43 Ελληνες μαχητές του’40.

Ανάμεσά τους 12 από τον αεροπορικό βομβαρδισμό στις 4/12/1940

Η κωμόπολη Πρεμετή

Μέσα στην πόλη και το περίγυρό της αρκετοί μαχητές του’ 40 άφησαν την τελευταία τους πνοή.

Ημέρα 2η

Τη δεύτερη ημέρα συνεχίσαμε από Πρεμετή, Κούταλι, Κοσίνα και Κλεισούρα. Στο Κούταλι και την Κοσίνα την περίοδο του’40, λειτούργησαν νοσοκομεία. Ο κατάλογος των απωλειών μακρύς.

Στην Κλεισούρα επισκεφθήκαμε το ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου όπου στο γυναικωνίτη φυλάσσονται τα οστά 294  Ελλήνων μαχητών του’40

Χωριό Κλεισούρα -Ο ναός Ευαγγελισμός της Θεοτόκου

Οστεοφυλάκια πεσόντων

Στη συνέχεια στρίψαμε δεξιά, αριστερά είχαμε την οροσειρά της Τρεμπεσίνας και επισκεφθήκαμε το Χάνι Μπαλα- μπάνι και το Μπούμπεσι.

Κοιτάζοντας το ημερολόγιο του πατέρα μου διαβάζω:

27 Φεβρουαρίου 1941: Κλεισούρα

1^η Μαρτίου 1941: Χάνι Μπαλαμπάνι

2 Μαρτίου 1941: Μπούμπεσι

24 Μαρτίου 1941:Καταυλισμός σε δάσος

Στο Μπούμπεσι ένας κάτοικος μας φιλοξένησε, μας έδωσε πληροφορίες και μου έδειξε το δάσος που αναφέρεται στο ημερολόγιο ότι έγινε ο καταυλισμός στις 24 Μαρτίου 1941.



Δάσος στα υψώματα Μπούμπεσι -Στο βάθος διακρίνεται η οροσειρά της Τρεμπεσίνας



Απ’τα υψώματα του Μπούμπεσι αγνάντεψα απέναντι το ύψωμα «Τρία Αυγά» και θυμήθηκα το συμπατριώτη μου Αγαθοκλή Καραπαναγιώτη που άφησε την τελευταία του πνοή στο ύψωμα αυτό στις 9 Μαρτίου 1941.

Επισκεφθήκαμε διάφορα υψώματα και δεν παραλείψαμε και το «περιμάχητο» ύψωμα 731. Εδώ στη διάρκεια της λεγόμενης εαρινής επίθεσης των Ιταλών και συγκεκριμένα κατά την περίοδο από 9 έως και 25 Μαρτίου 1941 γράφτηκε μια απ’τις πιο λαμπρές σελίδες της Ελληνικής ιστορίας.

Αξίζει να αναφερθούμε στα ιστορικά γεγονότα. Το ύψωμα 731 ήταν ένα απ’τα ισχυρότερα ερείσματα που είχε καταλάβει ο ελληνικός στρατός κατά τη χειμερινή περίοδο. Εφραζε το πέρασμα των Ιταλών προς την Κλεισούρα απ’όπου θα μπορούσαν να κατευθυνθούν μέσω της κοιλάδας του Αώου προς την Πρεμετή –Λεσκοβίκι –Μέρτζανη και Ερσέκα αποκόπτοντας έτσι το βόρειο και το νότιο μέτωπο και θα έφταναν στη συνέχεια άνετα προς τα Ιωάννινα.

Στις 6.30 το πρωϊ της 9^ης Μαρτίου και έως τις 9.00 επί δυόμισι ώρες εκδηλώθηκε σφοδρή επίθεση του ιταλικού πεζικού σε μήκος 6 χιλιομέτρων. Τα 300 πυροβόλα των ιταλών έριξαν περί τις 100.000 βλήματα κατά του υψώματος 731. Το ύψωμα ανασκάφτηκε. Τα δέντρα που το κάλυπταν ξεριζώθηκαν, τα δε χαρακώματα και τα συρματοπλέγματα των ελλήνων μαχητών διαλύθηκαν. Το ύψωμα κόντυνε κατά 4 μέτρα. Εγινε 727.

Μέχρι το τέλος της ημέρας ακολούθησαν άλλες τρεις λυσσώδεις επιθέσεις. Το 5^ο Σύνταγμα αντιμετώπισε νικηφόρα και αυτή την επίθεση των Ιταλών. Μέσα στο ανασκαμμένο ύψωμα υπήρχαν ακόμη έλληνες μαχητές που άφηναν τους ιταλούς να πλησιάζουν σε απόσταση βολής και ύστερα τους θέριζαν με αιφνιδιαστικές επιθέσεις και τις ξιφολόγχες. Ουδείς εγκατέλειψε.

Είχε προηγηθεί η διαταγή του Ταγματάρχη Δημήτρη Κασλά, Διοικητή του 2^ου τάγματος του 5^ου Συντάγματος που υπερασπιζόταν το 731 που έλεγε:

«Επί των κατεχομένων θέσεων θα αμυνθώμεν μέχρις εσχάτων. Ουδείς θα κινηθεί προς τα οπίσω. Εμψυχώσατε τους άνδρες σας και τονώσατε το ηθικόν των. Τότε μόνον θα διέλθει ο εχθρός  εκ της τοποθεσίας μας, όταν αποθάνωμεν άπαντες επί των θέσεών μας».

Η αντίσταση των ελλήνων και η μάχη σώμα με σώμα συνδυασμένη και με την αποτελεσματικότητα του πυροβολικού επιφέρουν σοβαρές απώλειες στους ιταλούς. Οι ίδιες τρομερές σκηνές επανελήφθησαν και τις επόμενες ημέρες. Η απαράμιλλη γενναιότητα και η αυτοθυσία των αμυνόμενων υπερασπιστών του υψώματος 731 δεν επιτρέπει καμία παραχώρηση.

Στο υπόλοιπο μέτωπο δηλαδή βόρεια του Αψου ποταμού και δυτικά του Αώου ποταμού οι επιθέσεις των ιταλών απέτυχαν οικτρά. Ο απολογισμός σε νεκρούς και τραυματίες από πλευράς ιταλών πολύ οδυνηρός.

Η αντίσταση των Ελλήνων ακύρωσε την προσπάθεια του Μουσολίνι να κατακτήσει την Ελλάδα και ντροπιασμένος και ταπεινωμένος αναχωρεί στις 21 Μαρτίου για τη Ρώμη. Ετσι έληξε η λεγόμενη εαρινή ιταλική επίθεση.

Και μετά από την παρένθεση αυτή συνεχίζουμε το δρομολόγιό μας.  

Επιστρέφουμε στην Κλεισούρα και στα στενά της εκεί που ήταν παλιά η Μονή του Αγίου Νικολάου επισκεφθήκαμε το νεκροταφείο που θα υποδεχτεί τους πεσόντες του’ 40. Είναι και αυτό ένα ακόμη έργο του Αρχιεπισκόπου Τιράνων και πάσης Αλβανίας κ.Αναστασίου. Αναγνωρίστηκε πρόσφατα ως νεκροταφείο πεσόντων με τη διμερή συμφωνία που αναφέραμε στην αρχή και στις 374 θέσεις που υπάρχουν θα τοποθετηθούν τα οστά των πεσόντων που θα εντοπιστούν στις γύρω περιοχές.

Εδώ στον κατάλληλα διαμορφωμένο χώρο των 2.900 Μ2 θα τοποθετηθούν τα οστά εκατοντάδων πεσόντων που θα μεταφερθούν απ'τις γύρω περιοχές. Η έκταση αυτή σύμφωνα με την πρόσφατη συμφωνία θα αυξηθεί κατά 4.000 Μ2.

 Το οδοιπορικό συνεχίζεται στο 2ο μέρος

Μια επίσκεψη στην Αλβανία σε τόπους τιμής Ελλήνων μαχητών του 1940-41

Στις αρχές Οκτωβρίου του έτους 2008 συνόδευσα στην Αλβανία τη δημοσιογραφική ομάδα της εκπομπής ΝΕΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ της τηλεόρασης του ΣΚΑΙ και επισκεφθήκαμε τόπους μαχών και απωλειών, που έχω ερευνήσει τα τελευταία 10 χρόνια.
Στους τόπους αυτούς αναπαύονται Ελληνες μαχητές του 1940-41 που έμειναν για πάντα στη γειτονική χώρα.
       Εμειναν εκεί  που κανείς δεν έκαψε γι'αυτούς λιβάνι
       Εκεί που κανείς δεν έπλεξε γι'αυτούς στεφάνι

Η εκπομπή με τίτλο "Ο πόλεμος και τα κόκκαλα" μεταδόθηκε στις 13.10.2008.

Το πρώτο μέρος

Το δεύτερο μέρος