76η Επέτειος του ΟΧΙ -Επετειακές εκδηλώσεις εθνικής εορτής και προσκήνυμα στους τόπους που αναπαύονται Ελληνες μαχητές του'40

76η Επέτειος του ΟΧΙ -Επετειακές εκδηλώσεις εθνικής εορτής και προσκήνυμα στους τόπους που αναπαύονται Ελληνες μαχητές του'40

76η επέτειος του ΟΧΙ -Επετειακές εκδηλώσεις εθνικής εορτής και προσκήνυμα στoυς τόπους που αναπαύονται Ελληνες μαχητές του’40

Συμπληρώνονται φέτος 76 χρόνια από την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου ή όπως επικράτησε να λέγεται «Επος του 40».

Ο πόλεμος αυτός που συμπύκνωσε την εθνική στάση απέναντι στους εισβολείς διήρκεσε από τις 28 Οκτωβρίου 1940 μέχρι τέλος Μαϊου 1941.Στο διάστημα αυτό η χώρα μας αντιμετώπισε τρεις εισβολείς (Ιταλοί, Γερμανοί και Βούλγαροι). Οι θυσίες πολλές.Εκτός των συνόρων (στα βουνά της Αλβανίας) έμειναν για πάντα πάνω από 8.000 μαχητές του’40. Οι περισσότεροι άταφοι και άγνωστο που βρίσκονται.Τραυματίες πάνω από 63.000 και ορισμένοι μάλιστα άφησαν και κάποιο μέλος του σώματός τους στα μέρη αυτά.Μεταγωγικά αναρίθμητα. Από τις 125.000 που επιτάχθηκαν πολύ λίγα γύρισαν πίσω. Φέτος στις περι-φέρειες Πρεμετής και Αργυροκάστρου στις 28 Οκτωβρίου θα γίνουν επετειακές εκδηλώσεις.

Μονή Αγίου Νικολάου Κλεισούρας Πρεμετής και σστρατιωτικό κοιμητήριο Ελλήνων πεσόντων του'40

Ειδικότερα στο στρατιωτικό κοιμητήριο της Μονής Αγίου Νικολάου στην Κλεισούρα θα γίνει επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων στις 10 το πρωί και στη συνέχεια στο χωριό Βουλιαράτι Αργυροκάστρου που βρίσκεται το άλλο αναγνωρισμένο στρατιωτικό κοιμητήριο (με αναγνωρισμένους πεσόντες) θα γίνει με λαμπρότητα η επίσημη γιορτή για εκείνους που έμειναν για πάντα εκτός των συνόρων.

Στρατιωτικό κοιμητήριο Βουλιαρατίου με αναγνωρισμένους πεσόντες

Συμμετέχουν οι διπλωματικές αρχές της Ελλάδος στην Αλβανία, τα σχολεία  και φορείς της περιοχής, συγγενείς πεσόντων και αρκετοί φορείς από την Ελλάδα.

Το αναγνωρισμένο στρατιωτικό κοιμητήριο Βουλιαρατίου φιλοξενεί σε ατομικούς τάφους 57 Ελληνες στρατιώτες και 1 αξιωματικό στα δε οστεοφυλάκιά του πάνω από 250 μαχητές του’40 που βρέθηκαν σε διάφορα μέρη.

Για να γνωρίσουν οι νεότεροι αλλά και οι επισκέπτες την προσφορά του χωριού στον πόλεμο του'40, τον αξιοθαύμαστο τρόπο που διατηρήθηκε και αναδείχτηκε το κοιμητήριο αυτό, η ανάδειξη και ταυτοποίηση των πεσόντων, η αναζήτηση των συγγενών και η πρώτη επίσκεψή τους στον τόπο που αναπαύονται οι ήρωες του'40 σας παραθέτω προηγούμενο άρθρο μου στο ιστολόγιο αυτό και οπτικοακουστικό υλικό από την πρώτη επίσκεψη συγγενών.

 Εχει ως εξής:

ΤΟ ΜΟΝΑΔΙΚΟ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟ ΣΤΗΝ ΑΛΒΑΝΙΑ ΜΕ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΟΥΣ ΠΕΣΟΝΤΕΣ ΤΟΥ’40

Του Αγαθοκλή Παναγούλια

Ιστορικού ερευνητή -Συγγραφέα

Στο χωριό Βουλιαράτι Αργυροκάστρου που βρίσκεται μόλις 6 χιλιόμετρα μετά το μεθοριακό φυλάκιο της Κακαβιάς βρίσκεται το μοναδικό Ελληνικό στρατιωτικό νεκροταφείο στην Αλβανία με αναγνωρι-σμένους πεσόντες του 1940-41, το οποίο οι κάτοικοι διατήρησαν με αξιοθαύμαστο τρόπο, όπως θα περιγράψω στη συνέχεια.
Στο χωριό αυτό την περίοδο 1940-41 έγιναν 2 σημαντικά γεγονότα. Το πρώτο, η φονική μάχη που έγινε με τους οπισθοχωρούντες Ιταλούς στο υπερκείμενο του χωριού ύψωμα Αγίου Αθανασίου, την 1η Δεκεμβρίου 1940. Οι απώλειες 15 Ελληνες στρατιώτες νεκροί και 130 τραυματίες. Ολοι τους από τη Βόρεια Πελοπόννησο, Κορινθία και Αχαϊα. Οκτώ απ'αυτούς φιλοξενεί η Βουλιαρατινή γη στα οστεοφυλάκια του νεκροταφείου.

Το δεύτερο γεγονός, ήταν ότι στο χωριό αυτό λειτούργησε επί 3,5 μήνες το 1940-41 υγειονομικός σχηματισμός, το Σ1 Πεδινό χειρου-ργείο δυναμικότητας 300 κλινών. Αυτό το χειρουργείο-νοσοκομείο προσέφερε περίθαλψη στους Ελληνες τραυματίες που διακομίζονταν από διάφορα μέρη του μετώπου.

Οι κάτοικοι του χωριού πρόσφεραν σπίτια, που χρησίμευσαν ως θάλαμοι νοσηλείας, πρόσφεραν κατάλληλη τροφή για τη δίαιτα των τραυματιών και άλλες υπηρεσίες που είχαν να κάνουν με επιδιόρθωση και συντήρηση δρόμων για τη μεταφορά των τραυματιών.

Οσοι απ'τους τραυματίες έχαναν τη μάχη για τη ζωή, οι κάτοικοι τους τίμησαν όπως έπρεπε. Παραχώρησαν ένα χωράφι που είχε μέσα ένα εξωκλήσι (τον Αγιο Βασίλειο) και το μετέτρεψαν σε περιστασιακό στρατιωτικό νεκροταφείο.

Εχασαν τη μάχη για τη ζωή 57 στρατιώτες. Οι κάτοικοι τους έθαψαν με όλες τις τιμές και όπως αρμόζει. Στους τάφους τους τοποθέτησαν σταυρούς με αριθμούς και κράτησαν ένα πρόχειρο κατάλογο των ονομάτων (με αρκετές ελλείψεις) ένας δε κάτοικος ο Δημήτρης Μπάκος επί 32 ολόκληρα χρόνια (όσο ζούσε) συντηρούσε το νεκροταφείο, στερέωνε τους σταυρούς και τους αντικαθιστούσε όταν καταστρέφονταν. Περίμενε την ημέρα, που θα μπορούσε να παραδώσει κανονικά στους συγγενείς και να δείξει τον τάφο του δικού τους ανθρώπου. Ομως η ημέρα αυτή άργησε. 

Αυτός έφυγε απ'τη ζωή αφού είχε παραδώσει τον πρόχειρο κατάλογο στους συγγενείς του.

Τμήμα του πρόχειρου καταλόγου που τήρησαν οι κάτοικοι, όπου φαίνονται τα κενά με τα άγνωστα ονόματα 

Δημήτρης Μπάκος

Γεώργιος Κ.Καλυβόπουλος

Ενας άλλος κάτοικος, ο φωτισμένος δάσκαλος και Διευθυντής του Δημοτικού σχολείου του χωριού Γεώργιος Καλυβόπουλος, ζήτησε και έλαβε από τις στρατιωτικές αρχές πριν φύγουν από το χωριό, καταλόγους των απωλειών της μάχης του υψώματος Αγίου Αθανασίου και του Σ1 Πεδινού χειρουργείου. Τους ήθελε για το ηρώο που επιθυμούσε να στηθεί στο χωριό του, τον τόπο τιμής των Ελλήνων πεσόντων μαχητών του 1940-41. 

Το όραμά του έγινε πραγματικότητα μετά από 59 χρόνια όταν αυτός είχε φύγει απ'τη ζωή. Τους καταλόγους αυτούς φύλαξε ο γιος του Χρήστος Καλυβόπουλος επίσης δάσκαλος.

Τμήμα του εγγράφου των απωλειών του νοσοκομείου που ζήτησε και έλαβε από τις στρατιωτικές αρχές ο δάσκαλος Γεώργιος Καλυβόπουλος

Το στρατιωτικό νεκροταφείο στο Βουλιαράτι Αργυροκάστρου. Εδώ αναπαύονται 57 στρατιώτες και 1 αξιωματικός και τιμής ένεκεν ο επί πολλά χρόνια συντηρητής του νεκροταφείου.

Επίσης στα οστεοφυλάκια αυτού του νεκροταφείου έχουν μεταφερθεί τα οστά 8 πολεμιστών που έπεσαν στο ύψωμα Αγίου Αθανασίου καθώς και άλλων (πάνω από 200) που βρέθηκαν σε διάφορα γειτονικά μέρη.

Γνώριζα τους καταλόγους αυτούς από το 1995, όταν είχα ασχοληθεί με μία ιστορική έρευνα για τους πεσόντες από τον τόπο καταγωγής μου, την επαρχία Ολυμπίας. Στην έρευνα αυτή είχα εντοπίσει αρκετούς στρατιώτες για τους οποίους ως τόπος αποβιώσεως αναφερόταν το Σ1 Πεδινό χειρουργείο χωρίς άλλα στοιχεία. Με απασχόλησε ο τόπος που λειτούργησε το νοσοκομείο αυτό γιατί καμία ιστορική πηγή δεν το αναφέρει.

Από τις μονάδες των πεσόντων προσδιόρισα ότι πρέπει να βρίσκεται στην περιφέρεια Αργυροκάστρου και μετά από αρκετές προσπάθειες απευθύνθηκα σε διάφορους βορειοηπειρώτες. Απευθύνθηκα και στο Βουλιαρατινό δάσκαλο Χρήστο Καλυβόπουλο που γνώριζα ότι αυτός την περίοδο του 1940-41 βρισκόταν στην περιοχή αυτή και είχε προσφέρει μάλιστα και σημαντικές υπηρεσίες για τους Ελληνες μαχητές του' 40.

Αυτός με πληροφόρησε για τον τόπο λειτουργίας του Σ1 Πεδινού χειρουργείου και έθεσε μάλιστα στη διάθεσή μου τα σημαντικά έγγραφα που προανέφερα, τα οποία είναι τα μοναδικά, γιατί όπως προκύπτει απ΄την Ιστορία του στρατού (ΓΕΣ/ΔΙΣ) μόλις μπήκαν οι Γερμανοί στην Ελλάδα δόθηκε εντολή αφενός μεν να αποσυρθούν οι υγειονομικοί σχηματισμοί αφετέρου δε να καταστραφούν τα αρχεία. Ετσι χάθηκε και η ιστορία μας και αν δεν είχε προνοήσει ο Διευθυντής του σχολείου να ζητήσει τα έγγραφα αυτά, δεν θα γνωρίζαμε σήμερα τους Ελληνες πεσόντες στο χωριό Βουλιαράτι.
Το 1999 όταν αποκαταστάθηκαν οι σχέσεις Ελλάδος και Αλβανίας η Ελληνική Πολιτεία, έπραξε το καθήκον της. Ανακατασκεύασε το στρατιωτικό νεκροταφείο, έφτιαξε ατομικούς τάφους και τοποθέτησε μέσα σ'αυτούς τα οστά των πεσόντων, έγραψαν δε πάνω σ'αυτούς τα ονόματά τους. Σε 18 έγραψαν "ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΣ". Εγινε ακόμη και ειδική τελετή χωρίς τους συγγενείς των πεσόντων αλλά και με άγνωστους πεσόντες.

Η επιγραφή που αναγραφόταν πάνω στους τάφους των 18 άγνωστων πεσόντων  πριν από την ταυτοποίησή τους
  


Οταν το διαπίστωσα αυτό από μια εκπομπή της Ελληνικής τηλεόρασης, ζήτησα πληροφορίες από τους κατοίκους του χωριού και για να συμπληρώσω την έρευνά μου επισκέφθηκα το χωριό αρκετές φορές.

Στην πρώτη επίσκεψή μου διαπίστωσα ότι κανένας από τους συγγενείς των πεσόντων δεν είχε επισκεφθεί τον τόπο που αναπαύονται οι δικοί τους και ο λόγος ήταν γιατί κανένας δε φρόντισε να τους αναζητήσει και να τους ενημερώσει.

Μετά τις διαπιστώσεις αυτές θεώρησα χρέος μου, να βρω τους συγγενείς τους και να γράψω ένα βιβλίο που αναφέρεται στα ιστορικά γεγονότα της περιόδου εκείνης στην περιοχή και στους πεσόντες, που κρατεί στα σπλάχνα της η Βουλιαρατινή γη. Το βιβλίο με τίτλο "ΟΣΟΙ ΔΕ ΓΥΡΙΣΑΝ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΤΩΠΟ"  το πρόσφερα δωρεάν στο χωριό για να εξασφαλίσουν έσοδα για τη συντήρηση του νεκροταφείου και για έργα στο χωριό

Με πολλές δυσκολίες έψαξα και βρήκα αρκετούς συγγενείς, τους οποίους επισκέφθηκα σε διάφορα μέρη της χώρας, πήρα πληροφορίες και τις φωτογραφίες των πεσόντων  τις οποίες παραθέτω στο βιβλίο το οποίο έγραψα γι'αυτούς. Τις φωτογραφίες αυτές τοποθετήσαμε στη συνέχεια και στους τάφους των πεσόντων.
Η ταυτοποίηση των 18 αγνώστων έγινε το 2002 με βάση τον επίσημο κατάλογο που διέσωσε ο δάσκαλος Γεώργιος Καλυβόπουλος.
Οπως αναφέρθηκε παραπάνω ο πρόχειρος κατάλογος που τηρήθηκε από τους κατοίκους δεν ανέγραφε το ονοματεπώνυμο για ορισμένους έγραφε όμως την ημερομηνία θανάτου.
Από την αντιπαραβολή των δύο καταλόγων και με βάση το κοινό  στοιχείο, την ημερομηνία θανάτου, ταυτοποιήθηκαν οι μέχρι τότε άγνωστοι πεσόντες και στη συνέχεια γράφτηκαν τα ονόματά τους στους τάφους τους.
  Στις 28 Οκτωβρίου 2002 οργανώσαμε προσκυνηματική εκδρομή στον τόπο τιμής όπου για πρώτη φορά μετά από 62 χρόνια οι συγγενείς αντίκρυσαν τους τάφους των πεσόντων. Οι σκηνές ήταν συγκινητικές.

Νεκροταφείο πεσόντων -Φωτογραφικά στιγμιότυπα από την πρώτη επίσκεψη συγγενών

Σε ομιλία που έγινε την ημέρα εκείνη στο στρατιωτικό κοιμητήριο, εκτός από την αναφορά που έγινε για το κοιμητήριο και τον αξιοθαύμαστο τρόπο διατήρησής του, έγινε για πρώτη φορά και ένα διαφορετικό προσκλητήριο πεσόντων όπως θα παρακολουθήσετε το σχετικό βίντεο που ακολουθεί.

 Οι φορείς του χωριού στο διήμερο 27 και 28 Οκτωβρίου 2002 οργάνωσαν εκδηλώσεις τιμής και μνήμης για τους πεσόντες.

Τρισάγιο πεσόντων στις 28.10.2002  χοροστατούντος του Αρχιεπισκόπου

Τιράνων και πάσης Αλβανίας κ. Αναστασίου

Τις εκδηλώσεις τίμησαν ο Αρχιεπίσκοπος  Τιράνων και πάσης Αλβανίας κ. Αναστάσιος, ο  Πρόξενος της Ελλάδος στο Αργυρό-καστρο, ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αργυροκάστρου, Πανεπιστημιακοί της Ελληνικής Μειονότητας, εκπρόσωποι του Υπουργείου Αμυνας της Ελλάδος, οι συγγενείς των πεσόντων, σχολεία και φορείς της περιοχής και πλήθος κόσμου.

 Οπτικοακουστικό υλικό απ'όλο το πρόγραμμα των εκδηλώσεων μνήμης και τιμής στον τόπο των πεσόντων δείτε στη συνέχεια

Βίντεο: 01 Ομιλία Αγαθοκλή Παναγούλια και ένα διαφορετικό προσκλητήριο πεσόντων

Βίντεο: 02 Πρώτη επίσκεψη συγγενών. Καλωσόρισμα και δοξολογία

Βίντεο: 03 Πρώτη επίσκεψη συγγενών. Πομπή προς στρατιωτικό κοιμητήριο, τρισάγιο πεσόντων

Βίντεο: 04 Πρώτη επίσκεψη συγγενών. Ομιλίες, κατάθεση στεφάνων, μαθητική εκδήλωση, εθνικός ύμνος

Βίντεο: 05 Πρώτη επίσκεψη συγγενών. Ομιλία Αρχιεπισκόπου, τραγούδια, επίσκεψη συγγενών στους τάφους

Βίντεο: 06 Πρώτη επίσκεψη συγγενών. Φιλοξενία συγγενών και προσκεκλημένων

Βίντεο: 07 Δελτίο ειδήσεων MEGA CHANNEL 2003

ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ 20 ΝΕΚΡΟΙ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΙ ΤΟΥ ΕΠΟΥΣ ΤΟΥ'40

Οι πρώτοι 20 νεκροί αξιωματικοί του έπους του'40

Κατά καιρούς γίνεται πολύς λόγος για τους πρώτους νεκρούς αξιωματικούς του πολέμου του 1940.

Αν και το θέμα αυτό δεν έχει καμία σημασία και δεν μειώνει κανέναν από τους ήρωες αξιωματικούς που έπεσαν υπέρ πατρίδος, για την ιστορική τάξη και μόνο παραθέτω τα ονόματα των 20 πρώτων νεκρών του έπους του'40 για να ικανοποιήσω και επιθυμίες αναγνωστών του ιστολογίου μου.  
Υπόδειξη: Ο πίνακας που ακολουθεί μεγαλώνει και διαβάζεται καλύτερα πιέζοντας κλίκ επάνω στον πίνακα 

Συγγραφικό έργο: Νέο ιστορικό πόνημα

Συγγραφή ιστορικού πονήματος με τίτλο:

"ΟΣΟΙ ΔΕ ΓΥΡΙΣΑΝ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΤΩΠΟ" Εκδοση 2014

Αναφέρεται στους Ελληνες μαχητές του 1940-41 που άφησαν την τελευταία τους πνοή σε χωριά της Δρόπολης και στα νοσοκομεία της περιοχής Αργυροκάστρου.

Η πρώτη έκδοση του παρόντος βιβλίου που έγινε το 2002, διατέθηκε δωρεάν στους συγγενείς των πεσόντων στο Βουλιαράτι Αργυροκάστρου, στις βιβλιοθήκες της Ελλάδος και τους φορείς του χωριού Βουλιαράτι για να εξασφαλίσουν έσοδα για τη συντήρηση του νεκροταφείου των πεσόντων μαχητών του’ 40 και για έργα στο χωριό τους.

Η έκδοση αυτή εξαντλήθηκε τον πρώτο κιόλας χρόνο και ανταποκρινόμενος στις επιθυμίες του αναγνωστικού κοινού και κυρίως των ευάριθμων επισκεπτών-προσκυνητών στο χωριό Βουλιαράτι Αργυροκάστρου όπου βρίσκεται το μοναδικό στη γειτονική χώρα νεκροταφείο με αναγνωρισμένους πεσόντες, αλλά και σε άλλα μέρη της Αλβανίας προχώρησα στην παρούσα έκδοση.

Η παρούσα έκδοση είναι συμπληρωμένη με νέα στοιχεία που εντόπισα στην ιστορική μου έρευνα κατά τη διάρκεια των ετών 2002 έως 2013.

Στο διάστημα αυτό βρήκα και άλλους συγγενείς πεσόντων, που φιλοξενεί το στρατιωτικό κοιμητήριο Βουλιαρατίου, πήρα τις φωτογραφίες των συγγενών τους μαχητών του’ 40, τις οποίες παραθέτω στην παρούσα έκδοση.

Με βάση ιστορικά έγγραφα που εντόπισα σε συνδυασμό και με άλλα στοιχεία, έγινε ταυτοποίηση των 18 αγνώστων μαχητών του’ 40, που φιλοξενούνται στο νεκροταφείο πεσόντων στο Βουλιαράτι και γράφτηκαν τα ονόματά τους στους ατομικούς τάφους. Μέχρι τότε αναγραφόταν ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ.
Τον Αύγουστο του 2003 σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές τοποθετήσαμε στους ατομικούς τάφους των πεσόντων στο Βουλιαράτι ομοιόμορφες φωτογραφίες (όσες μπόρεσα και βρήκα). 
Στα πλαίσια μιας άλλης έρευνας για τους συμπατριώτες μου Ολύμπιους μαχητές του’ 40, που έμειναν για πάντα στη γειτονική χώρα, επισκέφθηκα πολλές φορές τόπους μαχών στην Αλβανία και το 2005 έγραψα ένα βιβλίο που είναι αφιερωμένο σ’αυτούς.
Η επαφή μου με συγγενείς πεσόντων και παλαιμάχους του'40 με φόρτισε συναισθηματικά. 
Ετσι αναγκάστηκα να διευρύνω τη μελέτη μου σε μεγαλύτερο χώρο στην Αλβανία.
Στα χρόνια που πέρασαν πολλές φορές σκαρφάλωσα στα αιματοβαμμένα βουνά της Αλβανίας, περπάτησα σε τόπους μαχών και μέσα από δρόμους στενούς και δύσκολους επιβεβαίωσα τη δυσκολία και τη φρίκη του πολέμου, που έχει αφήσει ακόμη τα ίχνη του στα μέρη εκείνα.
Συνομίλησα με επιζώντες που έζησαν τα γεγονότα, τράβηξα φωτογραφίες και εξασφάλισα ντοκουμέντα. Ετσι εξασφάλισα αρκετό πρωτογενές υλικό και διεύρυνα την εργασία μου σε μεγαλύτερο χώρο στην κεντρική και νότια Αλβανία.
Στην έρευνα αυτή εντόπισα και αναγνωρισμένους πεσόντες. Αναζήτησα και επικοινώνησα με τους συγγενείς των πεσόντων αυτών, πήρα φωτογραφίες, πληροφορίες και έγγραφα και συνόδευσα πολλούς απ’αυτούς στον τόπο τιμής.
Για τους πεσόντες και τραυματίες που αναφέρονται στην παρούσα έκδοση, και υπερβαίνουν τους 300, πολλοί από τους συγγενείς τους θα μάθουν (μετά από 74 χρόνια) για τον τόπο τιμής, τον τόπο που άφησαν οι μαχητές αυτοί την τελευταία τους πνοή ή τραυματίστηκαν (προκειμένου για τους τραυματίες).

Ο εορτασμός της 75ης επετείου του ΟΧΙ, πέρα απ'τα σύνορα

Ο εορτασμός της 75^ης επετείου του ΟΧΙ πέρα από τα σύνορα, εκεί που αναπαύονται εκείνοι που έδειξαν στους λαούς της γης  πως πολεμούν οι ήρωες, όταν οι περιστάσεις το απαιτούν

Με λαμπρότητα γιορτάστηκε η 75^η επέτειος του ΟΧΙ πέρα από τα σύνορα στα δύο αναγνωρισμένα στρατιωτικά κοιμητήρια πεσόντων στην Αλβανία.
Νωρίς το πρωϊ (όπως κάθε χρόνο) στο αναγνωρισμένο στρατιωτικό κοιμητήριο πεσόντων Βουλιαρατίου και μοναδικό με αναγνωρισμένους πεσόντων σκορπίσαμε τριαντάφυλλα στους τάφους των πεσόντων.

Το στρατιωτικό κοιμητήριο Βουλιαρατίου Αργυροκάστρου

Στις 10 το πρωϊ έγινε επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων στο στρατιωτικό κοιμητήριο πεσόντων στην Κλεισούρα.

Η δοξολογία

Ακολούθως στις 12 το μεσημέρι στο χωριό Βουλιαράτι τελέστηκε δοξολογία στην εκκλησία του Αγίου Αθανασίου που χρονολογείται από το 1584. Χοροστάτησε ο Σεβασμιότατος μητροπολίτης Αργυροκάστρου κ.Δημήτριος.

Πλήθος κόσμου από την Ελλάδα και την Ελληνική μειονότητα συμμετείχε στην εκδήλωση. 

Μετά το τέλος της δοξολογίας σχηματίστηκε πομπή και με επικεφαλής τους μαθητές των σχολείων του Βουλιαρατίου όλοι κατευθύνθηκαν στο στρατιωτικό κοιμητήριο.

Επιμνημόσυνη δέηση

Εκεί έγινε η επιμνημόσυνη δέηση, το προσκλητήριο πεσόντων, κατάθεση στεφάνων και ομιλίες.

Συγκινητική ήταν και η παρουσία των συγγενών των πεσόντων που αναπαύονται στο στρατιωτικό κοιμητήριο.

Παραβρέθηκαν ο πρέσβης της Ελλάδος στα Τίρανα κ. Λεωνίδας Ροκανάς, ο Γενικός πρόξενος της Ελλάδος στο Αργυρόκαστρο κ. Βασίλειος Τόλιος, εκπρόσωποι της Αλβανικής Κυβέρνησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης,συγγενείς πεσόντων καθώς και εκπρόσωποι φορέων από την Αλβανία και την Ελλάδα.

Το μνημείο που βρίσκεται δίπλα απ’το ναό της Αγίας Σκέπης γέμισε από στεφάνια που κατέθεσαν οι εκπρόσωποι των παραπάνω φορέων:

Ο Πρέσβης της Ελλάδας στα Τίρανα Λεωνίδας Ροκανάς στο χαιρετισμό του σημείωσε ότι «είναι καλό να θυμόμαστε από την ιστορία μας τι έχουμε κάνει όταν βρισκόμαστε ενωμένοι σαν μία γροθιά και κυρίως όταν υπερασπιζόμαστε τα μεγάλα αγαθά και τα μεγάλα ιδανικά τα οποία πολλές φορές οι ίδιοι δώσαμε στην ανθρωπότητα».

Στη συνέχεια απηύθυνε έκκληση στην αλβανική πλευρά για το ανοικτό θέμα των άταφων Ελλήνων πεσόντων του Ελληνοιταλικού Πολέμου και ανέφερε τα εξής: «Η Αλβανία ξέρει πολύ καλά και ο αλβανικός λαός ακόμα καλύτερα, ότι οι εμείς οι Έλληνες έχουμε δείξει όχι απλώς αλληλεγγύη και εμπιστοσύνη αλλά κυριολεκτικά αγάπη απέναντι τους και πως έχουμε συμπαρασταθεί στις δύσκολες στιγμές της χώρας αυτής. Αυτό κάνουμε και θα κάνουμε και στο μέλλον. Η Ελλάδα θα συνεχίσει να είναι στο πλευρό της Αλβανίας και στην πορεία της προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αλλά έχω μία βαθιά παράκληση από καρδιάς για την φίλη αλβανική κυβέρνηση - και τον φίλο αλβανικό λαό. Οι περισσότεροι νεκροί μας από τον Ελληνοιταλικό Πόλεμο έπεσαν ηρωικά στο έδαφος αυτής της χώρας, αλλά είναι ακόμα άταφοι.

 Απευθύνω έκκληση στην αλβανική κυβέρνηση για ακόμα μία φορά να επιτρέψει τις εργασίες εκταφής των οστών των παλικαριών μας, την αναγνώριση τους και επιτέλους την τίμια ταφή τους σε τάφους με τις τιμές που τους αξίζουν. Η κατάσταση την οποία βιώνουμε δεν τιμά τον πολιτισμό μας ούτε τις άριστες και μακραίωνες σχέσεις που τιμούν τους δύο λαούς μας. Από την εποχή του Σοφοκλή και της Αντιγόνης όλοι οι άνθρωποι στην γη τιμούν τους νεκρούς».

Η μαθητική εκδήλωση

Η εκδήλωση στο στρατιωτικό κοιμητήριο έκλεισε με μαθητική εκδήλωση και τον Εθνικό ύμνο. Αξίζουν συγχαρητήρια στο εκπαιδευτικό προσωπικό των σχολείων του Βουλιαρατίου για την άρτια παρουσίαση και την επιλογή των ποιημάτων και των απαγγελιών που ήταν εμπνευσμένα από γεγονότα που διαδραματίστηκαν τον καιρό του πολέμου στον τόπο τους.
Στο τέλος ο ταλαντούχος ηπειρώτης τραγουδιστής Σάββας Σιάτρας τραγούδησε ένα συγκινητικό δημοτικό τραγούδι αφιερωμένο στον ηρωϊσμό του Ελληνα στρατιώτη στα Ηπειρωτικά βουνά.

Η δεξίωση

Στην κεντρική πλατεία του χωριού έγινε η δεξίωση για τους επισκέπτες και  τους συγγενείς των πεσόντων. Ακολούθησαν χοροί και τραγούδια και όλοι έφυγαν ενθουσιασμένοι και αναβαπτισμένοι.

Οι συγγενείς των πεσόντων ανανέωσαν  το ραντεβού για τον επόμενο χρόνο.

ΜΝΗΜΗ ΠΕΣΟΝΤΩΝ 1940-41 ΕΠΑΡΧΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΣ

ΕΠΑΡΧΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΣ- ΜΝΗΜΗ ΠΕΣΟΝΤΩΝ 1940-41

(Αφιέρωμα)

Σε λίγες ημέρες θα γιορτάσουμε την 75^η επέτειο του ΟΧΙ και θα τιμήσουμε τη μνήμη εκείνων που αγωνίστηκαν πάνω στα βουνά της Ηπείρου και της Αλβανίας για να προασπίσουν την τιμή και την ακεραιότητα της πατρίδος.

Να θυμηθούμε και τους Ολύμπιους μαχητές του’ 40 που δε γύρισαν από το μέτωπο.

144 πεσόντες από 56 χωριά της επαρχίας

Να μνημονεύσουμε τα ονόματά τους και να δούμε και τις φωτογραφίες τους (για όσους υπάρχουν).

Οι πρώτοι Ολύμπιοι νεκροί έπεσαν στις 14 Νοεμβρίου 1940 στο Ιβάν της Αλβανίας και ήσαν ο Γεώργιος Δημητρόπουλος από τη Δαφνούλα και οι Πεπές Παναγιώτης και Ευάγγελος Φωτεινόπουλος από τους Κρουνούς.

Στη μνήμη των Ολύμπιων πεσόντων, το 2005 έγραψα «εις μνημόσυνον αιώνιον» ένα βιβλίο το οποίο διανεμήθηκε δωρεάν στους συγγενείς τους σε ειδική εκδήλωση που έγινε στις 19/10/2005 στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ στην Αθήνα.

Το βιβλίο αυτό ταχυδρομήθηκε σε όλα τα σχολεία της επαρχίας Ολυμπίας και στις αναγνωρισμένες βιβλιοθήκες της χώρας.

Η καταγραφή των πεσόντων, ο εντοπισμός του τόπου τιμής και η αναζήτηση των συγγενών τους ήταν μια πολύχρονη και κοπιαστική προσπάθεια.

Επισκέφθηκα 56 χωριά (2 και 3 φορές) για να τεκμηριώσω την έρευνα και να συγκεντρώσω το απαιτούμενο υλικό.

Στη συνέχεια πήγα στην Αλβανία.Επισκέφθηκα αρκετούς τόπους μαχών και μέσα από δρόμους στενούς και δύσκολους επιβεβαίωσα τις δυσκολίες και τη φρίκη του πολέμου, που έχει αφήσει ακόμη τα ίχνη του στα μέρη εκείνα.

Οβίδες, σφαίρες και πάσης φύσεως πολεμικό υλικό είναι γεμάτα ακόμη τα υψώματα

Συνομίλησα με επιζώντες που έζησαν τα γεγονότα, τράβηξα φωτογραφίες, κατέγραψα μαρτυρίες  και εξασφάλισα ντοκουμέντα.

Εντόπισα και τάφους Ελλήνων πεσόντων και ενημέρωσα τους συγγενείς τους και κάθε χρόνο μαζί με συγγενείς πεσόντων συμμετέχουμε στις εκδηλώσεις μνήμης και τιμής που γίνονται με λαμπρότητα στο αναγνωρισμένο στρατιωτικό κοιμητήριο Βουλιαρατίου για εκείνους που έμειναν για πάντα εκτός των συνόρων. Εκεί αναπαύονται και 3 Ολύμπιοι.

Μετά απ’όσα αναφέρθηκαν παραπάνω είναι χρήσιμο να γυρίσουμε το ρολόι της ιστορίας 75 χρόνια πίσω και να θυμηθούμε το θρυλικό ΟΧΙ.

Μέσα από τις εικόνες που θα προβληθούν στο βίντεο που ακολουθεί θα ακούσουμε το πρώτο ανακοινωθέν για την κήρυξη του πολέμου και θα δούμε τις σκηνές που επακολούθησαν.

Οι επίστρατοι Ολύμπιοι όταν άκουσαν το κάλεσμα της πατρίδος έτρεξαν να φορέσουν το χακί και να πάνε στο μέτωπο.

Επιβιβάστηκαν στο σιδηρόδρομο και συγκεντρώθηκαν στην Καλαμάτα. Εκεί σε συνεργεία υπό την εποπτεία του τότε Συνταγματάρχη Βενετσάνου Κετσέα γινόταν η κατάταξη εφέδρων.

Αφού συμπληρώθηκαν 3 τάγματα σε άνδρες και μεταγωγικά στις 8 και 9 Νοεμβρίου επιβιβάστηκαν σε διαδοχικούς συρμούς και αναχώρησαν για το Ρούφ Αθηνών. Εκεί έγινε μετεπιβίβαση στο σιδηρόδρομο ΣΕΚ και έφθασαν στα Φάρσαλα. Από εκεί με τοπικό σιδηρόδρομο έφθασαν στην Καλαμπάκα όπου στη θέση Κουτσούφλιανη έστησαν τον πρώτο προσωρινό καταυλισμό.

Παρέμειναν 8 ημέρες και στη συνέχεια πεζοπορία έφθασαν στο Τεπελένι μετά από 12 ημέρες. Η μετακίνηση γινόταν τις νυκτερινές ώρες γιατί την ημέρα κινδύνευαν από τα αεροπλάνα.

Μέσα από τα βορειοηπειρωτικά βουνά κατέληξαν στις 13 Δεκεμβρίου στο χωριό Γκολέμι Αργυροκάστρου το οποίο είχε εγκαταλειφθεί από τους κατοίκους.

Η πορεία προς το μέτωπο ήταν γεμάτη κακουχίες. Το οδικό δίκτυο ανύπαρκτο, ο ανεφοδιασμός δύσκολος. Η κουραμάνα σε πολλές περιπτώσεις μοναδική τροφή. Τα ζώα αποδεκατίζονταν, κοκάλωναν εκεί που βρίσκονταν σταματημένα για τη νύχτα. Οι χιονοθύελλες έδερναν τα υψώματα και άρπαζαν τα αντίσκηνα. Αρκετοί θάφτηκαν μέσα στο χιόνι. Οι μαχητές μας είχαν να παλέψουν όχι μόνο με τον εχθρό, αλλά και με τον πρώιμο χειμώνα.

Πορεία επίστρατων Ολυμπίων του 9ου Συντάγματος από Καλαμάτα για το μέτωπο

Τα μεταγωγικά, οι αφανείς ήρωες του πολέμου, λόγω της μακράς πορείας, της κακής διατροφής, των σκληρών καιρικών μεταβολών απέθνησκαν κατά χιλιάδες. Πολλά απ’αυτά φορτωμένα γκρεμίστηκαν σε χαράδρες, άλλα σκοτώθηκαν από τα εχθρικά πυρά και άλλα δεν άντεξαν τις κακουχίες και έμειναν για πάντα στην Αλβανία. Από τα 125.000 μεταγωγικά που είχαν επιταχθεί ελάχιστα επέστρεψαν πίσω.

Στρ. Λιανός Βασίλειος του  Ιωαν. -Φρίξα

Συγκινητική είναι η περίπτωση του συμπατριώτη Βασίλη Λιανού από τη Φρίξα, που επιτάχθηκε μαζί με το άλογό του, πήγε στο μέτωπο και δεν ξαναγύρισε ούτε αυτός, ούτε το άλογό του.

Η αυταπάρνηση και ο ενθουσιασμός του ελληνικού στρατού όχι μόνο επέτρεψε στους Ελληνες να αντιμετωπίσουν την ιταλική επίθεση με επιτυχία, αλλά και να περάσουν στην αντεπίθεση. Ετσι σε λιγότερο από ένα μήνα ο ελληνικός στρατός απώθησε τον ιταλό επιδρομέα 40-60 χιλιόμετρα πέρα απ’τα ελληνικά σύνορα.

Επακολούθησε η εαρινή επίθεση στις 7 Μαρτίου 1941 όπου ο Μουσολίνι αφού μετέφερε στην Αλβανία άλλες 10 μεραρχίες απέτυχε να κάμψει την αντίσταση των Ελληνικών προφυλακών.

Ο σύμμαχός του όμως, ο Χίτλερ είναι βιαστικός. Αφού ξεκαθάρισε με τα κράτη της Δυτικής και της κεντρικής Ευρώπης, ετοιμάζεται να επιτεθεί κατά της Σοβιετικής Ένωσης.

Πρέπει να εξασφαλίσει πρώτα το δεξιό πλευρό των στρατιών του από την πλευρά των Βαλκανίων.

Όλες οι χώρες υποχωρούν και η Ελλάδα μένει μόνη και δέχεται όλο το βάρος της Γερμανικής επίθεσης.

Στις 6 Απριλίου 1941 o Χίτλερ επιτίθεται ταυτόχρονα και κεραυνοβόλα κατά της Γιουγκοσλαβίας και της Ελλάδος μέσα από το Βουλγαρικό έδαφος.

Οι γερμανικές φάλαγγες πέφτουν με λύσσα στα οχυρά μας.

Ο ελληνικός στρατός και ο λαός καλούνται για άλλη μια φορά να πράξουν το καθήκον τους.

Λυσσώδης μάχες έγιναν στα οχυρά Ρούπελ, Ιστίμπεη και Λίσσε καθώς και στο οχυρό Μπέλες.

Στο οχυρό Ρούπελ ο συμπατριώτης από τη Ζούρτσα λοχαγός Γεώργιος Κόπιτσας πολέμησε γενναία.

Τελικά στις 9 Απριλίου 1941 οι Γερμανοί μπαίνουν στη Θεσσαλονίκη και προχωρούν προς νότο καταλαμβάνοντας όλη την Ελλάδα .

Την ίδια ημερομηνία (9.4.41) που μπήκαν οι Γερμανοί στη Θεσσαλονίκη δόθηκε εντολή οι Ελληνικές δυνάμεις να αποσυρθούν από το μέτωπο.

Εδάφη παρμένα με αίμα, θυσίες υπεράνθρωπες, κρατημένα μέσα στο βαρυχείμωνο με τα δόντια, έπρεπε να τα παρατήσει ο ελληνικός στρατός και να αποχωρήσει από το μέτωπο της Αλβανίας.

Στις 23 Απριλίου υπογράφτηκε στη Θεσσαλονίκη η «Σύμβαση Συνθηκολόγησης».

Έτσι μια εποποιία γεμάτη δόξες και ηρωισμούς έκλεισε με τη συνθηκολόγηση αυτή.

Οι αδικημένοι αυτού του πολέμου, οι Έλληνες φαντάροι, από τους μακρινούς τόπους διαλύσεως των μονάδων τους, πήραν το δρόμο του γυρισμού στα σπίτια τους με τα πόδια.

Αυτοί που έδειξαν στους λαούς της γης πως πολεμούν οι ήρωες, γύρισαν στα σπίτια τους για να δώσουν συνέχεια στον τίμιο αγώνα τους, να εξοφλήσουν τροφεία στους γονείς, να στηρίξουν συζύγους, να μεγαλώσουν παιδιά, να φυτέψουν λουλούδια στα αποκαϊδια και στις στάχτες για να χαμογελάσει πάλι το πρόσωπο της γης.

Οσοι απόμειναν με αδειανή αγκαλιά, όσοι δεν είδαν το δικό τους πολεμιστή να γυρίζει πίσω μαυροφορέθηκαν, έσφιξαν την καρδιά τους και συνέχισαν και αυτοί τον αγώνα της ζωής. 

Οι Γερμανοί στις 27 Απριλίου 1941 έφθασαν στην Αθήνα. Ο ραδιοφωνικός σταθμός της Αθήνας θα διακόψει την τακτική μετάδοση της κυριακάτικης θείας λειτουργίας και θα αναγγείλει σημαντικά γεγονότα.

Ετσι με τα συμβάντα αυτά έκλεισε η περίοδος του πολέμου 1940-41 και από εδώ και πέρα για 4,5 χρόνια τον ουρανό της Ελλάδας θα τον σκεπάσουν τα σύννεφα της κατοχής.

Από την έναρξη του πολέμου ως και τις 28 Απριλίου 1941 οι απώλειες του Ελληνικού στρατού έφτασαν τις 13.936 άτομα. Αλλά δεν ήταν μόνον αυτοί. 

Είναι και οι τραυματίες 62.663 οι περισσότεροι απ’τους οποίους άφησαν κάποιο μέλος του σώματός τους στα Ελληνο-αλβανικά βουνά. Οι παγόπληκτοι ανήλθαν σε 25.000. 

Ζώντας σήμερα σε μια εποχή μεγάλων ανατροπών, που αμφιβάλλουμε για την εντιμότητα των γειτόνων μας και των άλλων, είναι ανάγκη να ενστερνιστούμε την επιταγή που μας άφησε η γενιά του 40 για αρραγή ενότητα και εθνική ομοψυχία.

Στο βίντεο που ακολουθεί θα δείτε εικόνες από την επιστράτευση των Ολύμπιων μαχητών του 40’, την πορεία προς το μέτωπο, τις σκληρές καιρικές συνθήκες που επικράτησαν τη χρονιά εκείνη και θα ακούσετε ήχους από την εισβολή των Γερμανών.

Επίσης από σχετικούς πίνακες θα ενημερωθείτε για τα ολέθρια αποτελέσματα του πολέμου.

Τιμή σ’αυτούς που έπεσαν για την πατρίδα, παράδειγμα γι’αυτούς που ζουν σήμερα ελεύθεροι χάρη στη θυσία εκείνων.

Ηρωες της Ολυμπίας για την ύψιστη προσφορά σας προς την πατρίδα, οι συγγενείς και οι συμπατριώτες σας δεν θα σας ξεχάσουν ποτέ, γιατί τα ονόματά σας είναι γραμμένα με ανεξίτηλα γράμματα που αντέχουν στο χρόνο και δεν σβήνουν εύκολα από τη μνήμη τους. Αυτός είναι εξάλλου και ο σκοπός αυτού του αφιερώματος.

Ας είναι λοιπόν αιώνια η ιερή σας μνήμη.
Δείτε το 1o βίντεο που αναφέρεται στην επιστράτευση, την πορεία στο μέτωπο και τις θυσίες

Δείτε το 2o βίντεο  (Ονομαστικός κατάλογος και φωτογραφίες πεσόντων)